SiSTEM PLANLAMASI;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;; Damla sulama sistemi planlanmadan önce birtakym hazyrlyklar yapylmaly ve nasyl bir planlama yapylabilece?i hususunda fikir edinilmelidir. Bu amaçla ?u noktalar dikkate alynmalydyr.
a. Arazinin Durumu: Damla sulama sistemi planlanmadan önce arazinin boyutlary, e?imi, toprak yapysy gibi hususlar bilinmelidir. Arazi boyutlary uygun ana boru ve damlatycylaryn yerle?tirilmesinde çok önemli bir kriterdir.
Arazi e?ilimine gelince, damla sulama sistemleri her ne kadar kapaly bir sistem olup basynçla çaly?salar da belirli e?imin üzerindeki arazilerde bazy önlemler alynmadan uygulanamazlar. Örne?in; e?im %10'un üzerinde ise arazinin üst kotu ile alt kotu arasynda 1 atm'lik bir basynç farky olu?ur.%20 ise bu 2 atm.'e çykar ve e?er arazi tek ana boru ile sulanyyorsa üst kysymda basynç 1 atm iken alt kysymda 3 atm olaca?yndan buralardaki damlatycylarda su damlama yerine basynçla fy?kyracak ve damlama sistemi özelli?ini kaybedecektir. Damlama sistemlerindeki basyncyn 0,5–1,5 atm arasynda olmasy gerekti?i dü?ünüldü?ünde tek ana boru ile %10'dan fazla e?imli arazilerde sistem kurulmamalydyr. Bu sorun ya yüksek basynç altynda çaly?an özel damlatma borulary aracy ile ya da basynç azaltycy vanalar kullanmak sureti ile çözülebilir. Öte yandan e?imli arazilerde damlatma borulary kesinlikle e?ime dik olarak yani e? yükselti e?rilerine paralel olarak yerle?tirilmelidir. Böylece ilk damlatma ba?ly?y ile son damlatma ba?ly?y arasynda basynçtan kaynaklanan debi farky önlenmi? olur.
Sistemin yapylaca?y arazinin toprak yapysynyn bilinmesi de çok önemlidir. Çünkü birim zamanda sabit debili bir damlatycydan alynan suyun bitki kök bölgesine ula?ma süresi tamamen toprak yapysyna ba?lydyr. Bu minimum sulama zamanyn bilinmesi açysyndan önemli bir ölçüttür.
b. Dikilecek Bitki Türü: Damlama sulama sistemlerin planlanmasynda dikilecek bitki türünün, bitki boyu ve taç iz dü?üm alanyn bilinmesi gerekir. Tamamen bu bilgiler y?y?ynda kullanylacak boru miktary, seçilecek damlatycy araly?y, seçilecek damlatma hat uzunluklary belirlenebilir.
c. Dikim Aralyk ve Mesafesi: Dikilecek bitkinin dikim aralyk ve mesafesinin bilinmesi kullanylacak boru kalynly?y, damlatycy araly?y ve hat uzunlu?unun belirlenmesi ve toplam kullanylacak boru miktarynyn hesaplanmasynda gereklidir.
d. Su Kayna?ynyn Durumu ve Uzakly?y: Damla sulama sistemi kurulmadan önce kullanylacak suyun kuyu suyumu, açyk kanal suyumu, yoksa durgun havuz veya gölet suyumu oldu?u bilinmeli ve su kayna?ynyn yeterli debide oldu?undan emin olunmalydyr. Su kayna?ynyn araziye göre konumu önemlidir. E?er su kayna?y araziden daha a?a?yda ise kullanylacak motor gücü daha fazla, yukaryda ise daha az olacaktyr. Öte yandan su kayna?ynyn araziye uzakly?y da kullanylacak ana ta?yyycy boru uzunlu?unun hesaplanmasy açysyndan önemlidir.
e. Su Kalitesi: Damla sulamada kullanylacak su fazla tuzlu olmamalydyr. Tuzlu sular damla sulama sisteminde kullanylyyorlarsa bitki yakynlarynda tuz birikimine neden olur ve arazide tuzlula?ma tehlikesi ortaya çykar. Öte yandan fazla yosunlu, siltli sular çok iyi filtre edilmedikçe damla sulama sisteminde kullanylmamalydyr.
Sulama amaçly kullanylan sulamalarda az veya çok kireç bulunur ve zamanla damlatma deliklerini tykayabilir.
Bu nedenle sulama yapylyrken suyun kireç içeri?i oranynda asit katylarak tykanma önlenmelidir.
f. Kullanylacak Malzemelerin Teknik Özellikleri: Günümüzde en fazla nokta kaynakly damlatycylar kullanylarak damlatma borulary yapylmaktadyr. Üretilen damlatycylaryn sabit basynçta saatteki damlatma kapasiteleri bellidir ve satycydan ö?renilmelidir. Piyasada genellikle 2-4 litre/saatlik damlama kapasitesine
sahip damlatma borulary bulunmaktadyr. Hat uzunluklary ve damlatycy sayylary belirlenirken boru çapy ve damlatycylaryn damlatma kapasiteleri dikkate alynmalydyr. Ayryca kullanylacak ana boru toprak yüzeyinde kalacaksa mutlaka UV y?ynlarynyn zararly etkilerinden etkilenmeyecek malzemelerden yapylmy? olmalydyr.
Bunun yanynda kullanylacak filtrelerinin filtrasyon kapasitesi ve ana borulary ta?yyabilece?i maksimum debide bilinmelidir.
g. Ekonomik ?artlar: Damla sulama sistemi ülkemiz gelir düzeyi dikkate alyndy?ynda dekara maliyeti oldukça yüksek bir sistemdir. Sistem kurulmadan önce maliyeti net olarak belirlenmeli ve daha sonra proje uygulanmaya konulmalydyr.
|